chiyogami

Koiki Koiki 28 Jan, 2018 Washi 0 Trafienie: 195

Chiyogami 千代紙 (ちよがみ)

  • chiyo (千代) okresu czasu - 1000 lat, 1000 pokoleń
  • kami (紙) papier

Nazwa odwołuje się do wielowiekowej tradycji tego typu rzemiosła artystycznego. Termin ten można tłumaczyć także nieco inaczej:

  • chi (千) liczba 1000
  • Yo (代) różny
  • kami (紙) papier

W takim tłumaczeniu liczba 1000 nawiązuję do niezliczonych wręcz motywów dekoracyjnych które pojawiają się na tego typu papierze.

Historia:

Chiyogami są to jedne z najbardziej ozdobnych papierów japońskich. Niektóre przekazy mówią, że znane były już 1700 lat temu. Generalnie przyjmuje się jednak, że ich produkcja sięga epoki Edo (1603-1868). Jako miejsce gdzie zapoczątkowano proces wytwarzania chiyogami podaje się Kyoto. Dopiero ok. poł. XVIII wieku technologię przeniesiono także do Edo (dzisiejsze Tokio). W tym wieku nastąpił rozwój techniki drzeworytu który w tamtym okresie pozwolił na szybkie powielanie motywów, tym samym przyczyniając się do produkcji chiyogami na szeroką skalę.

Techologia:

Technika drzeworytu, pierwotnie wykorzystywana w produkcji, polega na wycinaniu w klocku drewna poszczególnych wzorów tak aby tworzyły one wypukłe elementy. Po nałożeniu na nie farby odciska się je na papierze na zasadzie pieczęci. Mistrzostwo polega na wykonywaniu obrazów z kilkunastu a czasami nawet więcej matryc. Zazwyczaj bowiem dla każdego koloru wykonywano osobną płytę, czasami także tworzono tzw. ślepe tłoczenie polegające na powstaniu delikatnej faktury papieru bez koloru. Każda deska w czasie procesu odbijania na papierze musiała być idealnie dopasowana do poprzedniej tak aby wzór nie był przesunięty.

Papier chiyogami tworzony był zatem w tej samej technice jak najbardziej znane dzieła sztuki ukiyo-e. Jak bliskie były to dziedziny świadczy także fakt, że sprzedawane były często razem, przez tych samych handlowców.

W XX wieku. Klocki drewniane zastąpione zostały matrycami wykonanymi z innych materiałów. Farba w tej technice nie była już odbijana z twardej powierzchni ale nakładana na papier w odsłoniętych miejscach szablonu. Jest to proces który uznawany jest za prekursora sitodruku który znany był w Japonii na długo zanim pojawił się w Europie.

Obecnie matryce wykonywane są z siatki z tworzywa sztucznego. Nadal jednak, podobnie jak w drzeworycie, dla każdego koloru należy wykonać osobną matrycę a cały proces odbywa się ręcznie. Współcześnie dostępne są papiery typu chiyogami wykonywane w technice druku maszynowego. Na naszych stronach dostępne są jednak wyłącznie papiery w których wzory wykonywane są tradycyjnymi metodami, dzięki czemu każda odbitka nieznacznie różni się od siebie i jest niepowtarzalna.

Dekoracja:

Wzory pojawiające się na papierze naśladowały dekoracje kimon bogatej arystokracji. Stąd bardzo często pojawiają się motywy symbolizujące szczęście oraz odzwierciedlające piękno natury i świata – żurawie, kwiaty wiśni, liście klonu, wachlarze, pagody, czy dążące do abstrakcji wzory np. skorupy żółwia. Proces barwienia tkanin przeznaczonych na ubrania nazywa się Yūzen (友禅染) stąd dla tego typu washi pojawia się obok chiyogami także nazwa yuzen. Częściej jednak stosowany jest termin chiyogami aby jasno odróżnić dziedzinę papiernictwa od tekstyliów. Wpływ tkanin na papier widoczny jest także w zastosowaniu metalicznych odcieni. Ponieważ najdroższe i najpiękniejsze kimona były wykonywane przy użyciu złota i srebra, również i te barwy lśnią na washi.

Wśród chiyogami rozróżnia się ze względu na pochodzenie: Kyoto Chiyogami i Edo Chiyogami (Edo jako pierwotna nazwa Tokyo). Kyoto chiyogami pierwotnie wykorzystywały wzory zarezerwowane dla arystokracji i skupiały się głównie na motywach ptaków i kwiatów. Wkrótce jednak pod wpływem pozostałych mieszkańców miasta katalog motywów zdobniczych poszerzył się. Jeszcze bardziej swobodne było wzornictwo Edo Chiyogami. Do dziś oba typy: Kyoto i Edo różnią się stosowanymi kolorami i motywami.  

Zastosowanie:

Początkowo chiyogami zarezerwowane było wyłącznie dla dworu gdzie wykorzystywane było jako papier wyszukanych opakowań. To zajęcie dało początek kolejnej dziedzinie – origami. Przyjmuje się, bowiem, że to właśnie z tworzenia ozdobnych owinięć prezentów wywodzi się technika składania papieru w trójwymiarowe kształty. Obecnie papier ten używany jest w szeroko rozumianym rzemiośle artystycznym. W introligatorstwie do wykonywania dekoracyjnych opraw, w jubilerstwie gdzie stanowi element biżuterii, w dekoracji wnętrz (lampy, tapety, obrazy, ściany działowe).

W tej samej kategorii

Podobne przez Tagi

Komentarze

Zostaw komentarz